Een stapsgewijze aanpak in vier fasen
De holistische aanpak biedt een raamwerk voor het opzetten van zogeheten Renewable Energy Valleys: regionale energiesystemen met een groot aandeel hernieuwbare energie , waarbinnen zowel woon- als bedrijfsgebieden worden geïntegreerd.
De aanpak richt zich op grotere regio’s, met typisch duizenden bewoners en honderden ondernemers. Om de complexiteit beheersbaar te houden, wordt een regio opgedeeld in kleinere focusgebieden op basis van de structuur van het elektriciteitsnet en stakeholderdynamiek. Samenwerking met lokale partijen is daarbij vanaf het begin essentieel.
De aanpak brengt technische, sociale, economische, juridische en bestuurlijke aspecten samen in één raamwerk. Vier bijbehorende toolboxen ondersteunen het proces, onder meer op het gebied van stakeholderbetrokkenheid, energiesysteemontwerp, milieueffectbeoordeling en businessmodellen.
De holistische aanpak bestaat uit vier fasen:
- Initiatie
- Ontwerp en planning
- Realisatie
- Bijsturing en exploitatie
Binnen deze fasen worden zes stappen doorlopen: van het analyseren van het huidige energiesysteem en het formuleren van doelen, via het ontwerpen van het gewenste ecosysteem en het opstellen van een actieplan, tot de daadwerkelijke uitvoering en evaluatie.
In de praktijk: Alkmaar
De aanpak wordt momenteel al toegepast in de praktijk, in de zogeheten Flagship Valley rond de gemeente Alkmaar. De regio kampt met ernstige netcongestie en grootschalige netverzwaring wordt niet verwacht voor 2035. De Flagship Valley is opgedeeld in drie focusgebieden, elk met een eigen karakter: Boekelermeer (industriegebied), Heiloo (voornamelijk woongebied met een klein bedrijventerrein) en Overdie (gemengd woongebied).
Per gebied zijn de belangrijkste knelpunten, stakeholderbehoeften en kansen voor gecoördineerde energieoplossingen in kaart gebracht. Het implementatie- en operatieplan dat hieruit voortkomt, beschrijft concrete vervolgstappen voor stakeholderbetrokkenheid, ecosysteemontwerp, governance en businessmodellen. De nadruk ligt niet op geïsoleerde technische oplossingen, maar op het opbouwen van een zelfdragend lokaal ecosysteem. Daarin worden hernieuwbare opwekking, flexibiliteit, opslag en verbruik op elkaar afgestemd – ook onder de beperkingen van een overbelast elektriciteitsnet.
Integraal kijken over energiedragers heen
Hoewel de aanpak is ontwikkeld en toegepast rond Alkmaar, zijn de lessen breder relevant. De kernboodschap: kijk als regio integraal over verschillende energiedragers en beleidsdomeinen heen. Deel grote regio’s op in overzichtelijke gebieden en betrek lokale stakeholders vanaf het begin.
