Inmiddels is door de ACM een prioriteringskader ingesteld, waar ook kleinverbruikaansluitingen onder zullen vallen. Klein- en grootverbruikers komen op een wachtlijst in gebieden waar er niet voldoende netcapaciteit is. De drie categorien met voorrang zijn congestieverzachters, veiligheid, en basisbehoeften zoals woningbouw.
Adoptie elektrisch rijden onder druk
Op korte termijn staat de adoptie van elektrisch rijden zowel met als zonder de invoering van een wachtrij onder druk. Op de lange termijn heeft een wachtrij echter grotere gevolgen dan alleen netcongestie op zichzelf. Dit komt doordat de benodigde publieke laadinfrastructuur achterblijft: deze wordt niet uitgebreid in het geval van een wachtrij. Omdat vervoer goed is voor 45% van de uitstoot in de provincie Utrecht en de overstap naar elektrisch rijden een belangrijke manier is om deze omlaag te brengen, kan een wachtrij zo uiteindelijk impact hebben op het behalen van de klimaatdoelen.
Een wachtrij werkt ongelijkheid in de hand
Ook kan de invoering van een wachtrij zorgen voor ongelijkheid tussen twee groepen. Enerzijds mensen die hier niet door worden geraakt omdat ze al elektrisch rijden of omdat ze een eigen oprit of een grote kleinverbruikaansluiting hebben. Anderzijds mensen die dat (nog) niet hebben en afhankelijk zijn van de publieke laadinfrastructuur. Voor deze laatste groep wordt de overstap naar elektrisch rijden minder toegankelijk.
Minder prikkels voor zoeken naar collectieve oplossingen
Tot slot kan netcongestie zonder wachtrij zorgen voor een gedeeld probleem dat iedereen raakt. Hiermee ontstaat meer noodzaak om collectief anders te handelen en samen oplossingen te zoeken. In het geval van een wachtrij voelen mensen die al een aansluiting hebben geen prikkel om te innoveren en wordt netcongestie vooral gevoeld door mensen zonder aansluiting.
Aandachtspunten
Uit het onderzoek zijn de volgende aandachtspunten naar voren gekomen:
- Inzicht in verdelingseffecten
Het invoeren van een wachtrij voor kleinverbruikaansluiten zorgt voor meer ongelijke toegang tot het elektriciteitsnet en daarmee mogelijk de mobiliteitstransitie. Het is nodig inzicht te krijgen in de mate waarin verschillende groepen zouden worden getroffen. - Maak een keuze en creëer duidelijkheid
De moeilijkheden rondom netcapaciteit in de provincie Utrecht zorgen voor onzekerheid bij veel partijen. Het invoeren van een wachtrij zorgt voor meer duidelijkheid. Als er niet wordt gekozen voor het instellen van de wachtrij, zal een andere keuze gemaakt moeten worden om deze onzekerheid over de aanpak van netcongestie weg te nemen. - Alternatieve oplossingen
Er zijn verschillende alternatieve maatregelen of oplossingen mogelijk die verkend kunnen worden in combinatie met of in plaats van de wachtrij voor kleinverbruikaansluitingen. Deze hebben betrekking op beleidsinterventies, energie delen, innovaties en het slim aansturen van het elektriciteitsnet. - Duidelijke communicatie en stabiele regels
Als een wachtrij wordt ingesteld, is het belangrijk dat er snel en duidelijk wordt uitgelegd hoe de wachtrij werkt en hoe de prioriteiten worden bepaald. Dit moet daarna niet meer veranderen, zodat het eerlijk en voorspelbaar blijft. - Aanpak toetsen aan klimaatdoelen
Netcongestie is een actueel probleem, waar op korte termijn een oplossing voor moet komen. Tegelijkertijd is het behalen van klimaatdoelstellingen van groot belang voor het welzijn van toekomstige generaties. Om te werken aan brede welvaart voor toekomstige generaties moet de gekozen aanpak voor netcongestie getoetst blijven worden met de vraag of deze het behalen van klimaatdoelstellingen niet te veel in de weg staat.
