Kinderen in energiearmoede

1 op de 12 kinderen in energiearmoede

In 2023 leefden ongeveer 262.000 kinderen in energiearmoede in Nederland – ongeveer 1 op de 12 kinderen. Voor 2024 wordt een stijging verwacht naar circa 293.000 kinderen.

Huishoudens met kinderen in energiearmoede besteden gemiddeld 6,6% van hun inkomen aan energie, met uitschieters tot 13%. Ter vergelijking: gezinnen die niet in energiearmoede leven besteden 3,7% van hun inkomen aan energie. Deze huishoudens verbruiken gemiddeld 600 kWh elektriciteit en 200 m³ gas meer dan het Nederlandse gemiddelde, wat neerkomt op ongeveer 277 euro extra per jaar. Bij gezinnen met lage inkomens en hoge energierekeningen kan dit oplopen tot meer dan 1.000 euro.

Kwetsbare groepen extra getroffen

Het onderzoek constateert een sterke samenhang tussen energiearmoede en bredere sociaaleconomische kwetsbaarheid. Kinderen in energiearmoede wonen vaker in de grensprovinciën en de Randstad. Ze groeien vaak op in eenoudergezinnen met lage inkomens, waarbij de hoofdkostwinner vaak een vrouw is die jonger is en/of een eerste generatie migratieachtergrond heeft. Deze gezinnen wonen meestal in kleinere, oudere huurwoningen met een slecht energielabel.

Impact op gezondheid en ontwikkeling

De impact van energiearmoede op kinderen reikt veel verder dan alleen financiële problemen. Uit internationale wetenschapppelijke literatuur blijkt dat kinderen in energiearmoede:

• Een verhoogd risico lopen op astma, luchtwegaandoeningen en andere chronische ziekten
• Slechtere schoolprestaties en leerachterstanden ontwikkelen
• Vaker mentale gezondheidsproblemen ervaren

Deze effecten zorgen mogelijk voor een verminderde ontwikkeling van kinderen in energiearmoede.

Kindgerichte beleidsaanpak

Kinderen in energiearmoede ervaren negatieve effecten op mentale, psychosociale en fysieke gezondheid, die mogelijk levenslange gevolgen hebben door verminderde ontwikkeling van het kind. Daarom is het van belang om verduurzaming van woningen te zien als urgente preventie in beleid rondom energiearmoede. Drie aanbevelingen:

• Versterk energiearmoedebeleid zodat het zich ook richt op de situatie van kinderen
  Energiearmoede raakt niet alleen de financiële situatie van gezinnen, maar heeft ook directe invloed op de leefomgeving en ontwikkelingskansen van kinderen. Beleidsmaatregelen zouden expliciet rekening moeten houden met de specifieke energiebehoeften en rechten van kinderen.
• Versterk de link tussen kinderarmoede- en energiearmoedeaanpak
  Het combineren van inkomensondersteuning met woningverbeteringen en gerichte energievoorzieningen voor gezinnen met kinderen kan leiden tot effectievere en rechtvaardige maatregelen.
• Prioriteer specifieke risicogroepen
  De duidelijke geografische en demografische patronen bieden kansen voor gerichte interventies. Beleidsmakers kunnen prioriteit geven aan de grensprovinciën en Randstad, eenoudergezinnen, en bewoners van sociale huurwoningen met slechte energielabels.