In een grootschalig experiment onder ruim 1.200 Nederlanders werd onderzocht hoe bewoners reageren op communicatie over de plaatsing van een hoogspanningsstation in hun omgeving. Daaruit blijkt dat het gemiddelde draagvlak voor het plaatsen van een hoogspanningsstation niet verschilt wanneer een brief wordt verstuurd vanuit verschillende afzenders (in dit onderzoek de gemeente, provincie, netbeheerder of Rijksoverheid). Toch is dat geen vrijbrief om de afzender te negeren.
Geloofwaardigheid en betrouwbaarheid
Vertrouwen en ervaren geloofwaardigheid blijken belangrijk. Hoe geloofwaardiger en betrouwbaarder bewoners een afzender vinden, hoe groter het draagvlak voor een project. Wanneer bewoners inschatten dat de afzender politiek ver(der) van hen is verwijderd, oftewel een linksgeoriënteerd persoon schat de afzender als rechts in, en een rechtsgeoriënteerd persoon de afzender als links, dan neemt het vertrouwen in de afzender af – en daarmee ook de steun voor project.
Verwachtingen over welke afzender wanneer communiceert
Bij communicatie over de plaatsing van een hoogspanningsstation hebben veel bewoners verwachtingen over de afzender(s). Een meerderheid had geen andere afzender verwacht dan hen in de voorbeeldbrief in het onderzoek getoond was, maar één op de vijf verwacht expliciet dat meerdere betrokken partijen gezamenlijk communiceren. In hun ogen dragen de netbeheerder en overheid bijvoorbeeld samen verantwoordelijkheid voor zo’n ingrijpend project en hoort dat ook zichtbaar te zijn aan de afzender van relevante communicatie.
De gemeente wordt ook vaker verwacht als afzender. Vooral als het gaat om concrete onderwerpen zoals inwonersbetrokkenheid, bouwvergunningen, locatiekeuze en hoe het project wordt ingepast, kijken bewoners vaker naar de gemeente. De gemeente wordt gezien als een partij die dicht bij de inwoners staat en verantwoordelijk is voor de lokale impact.
Concretere informatie en de kans om te participeren
Ongeveer de helft van de bewoners ervaart de ontvangen voorbeeldbrief over de plaatsing van een hoogspanningsstation als onvolledig. Met name informatie over de exacte locatie, verwachte overlast, planning en besluitvorming, en ook informatie over gezondheid of veiligheid rond het project miste men vaak.
Daarnaast is de participatiebehoefte groot: ruim 80% wil geïnformeerd blijven en een meerderheid wil meedenken of meepraten over de plannen.
Handvatten voor communicatie
Het onderzoek biedt duidelijke handvatten voor iedereen die nu of in de toekomst communiceert over grootschalige energieprojecten, zoals het plaatsen van hoogspanningsstations.
- Kies in communicatie bewust een afzender die de doelgroep vertrouwt.
- Communiceer niet alleen over het proces, maar ook over zorgen. Bijvoorbeeld over overlast, gezondheidseffecten en veiligheid.
- Communiceer over inspraakmomenten.
- Gebruik het juiste kanaal: brieven in combinatie met de Berichtenbox van MijnOverheid.
- Communiceer vanuit alle betrokken partijen indien gepast, omdat mensen het logisch vinden dat alle belanghebbende partijen samen communiceren over een dergelijk grootschalig project.
- Communiceer in elk geval vanuit de gemeente, omdat de gemeente bij alle projectfasen de voorkeursafzender is.
