Impliciet en informeel Rechtvaardigheid speelt wel degelijk een rol in de dagelijkse beleidspraktijk van medewerkers die werken aan het Klimaatplan, maar dit gebeurt grotendeels impliciet en informeel. Concrete richtlijnen voor het toepassen van rechtvaardigheidsprincipes ontbreken doorgaans binnen directies. Beleidsmedewerkers raadplegen meestal collega’s of vertrouwen op hun eigen morele kompas wanneer zij verdelingseffecten van maatregelen verkennen. […]
Lees meer
Kostenbesparing op zowel energie als zorg In optimale omstandigheden kan energiehulp een besparing opleveren van 12,8% op de energierekening – ongeveer 215 euro per jaar. Daarnaast dalen farmaciekosten van huishoudens in energiearmoede gemiddeld met 72 euro (18%) per jaar na bezoek van een energiehulp. Vooral mensen met astma- en reumamedicatie profiteren, waarschijnlijk door een verbeterd […]
Lees meer
Principes van verdelende rechtvaardigheid In het Klimaatplan is vastgelegd dat het Rijk rechtvaardigheid invult aan de hand van de volgende vier verdelingsprincipes: TNO heeft geanalyseerd of de principes ‘bijdrage en ondersteuning naar draagkracht’ en ‘de vervuiler betaalt’ terugkomen in de beleidsmaatregelen. Daarvoor zijn 34 concept-maatregelen uit het Klimaatfonds 2026 en 5 normerende en beprijzende concept-maatregelen […]
Lees meer
Aanhoudende zorgen over energiearmoede Uit de antwoorden van 156 respondenten uit 137 gemeenten over het energiearmoedebeleid bij gemeenten blijkt dat beleidsmedewerkers bij gemeenten bezorgd blijven over energiearmoede. Ondanks inspanningen en duidelijke resultaten van hun aanpak blijft het moeilijk om de doelgroep te identificeren en te bereiken. De energietransitie is voor een aanzienlijk deel van woningeigenaren […]
Lees meer
In 2023 leefde 4,8% van alle huishoudens in Nederland in energiearmoede (zie Energiearmoede in Nederland 2019-2023). Eind 2023 verzocht Tweede Kamerlid Postma in een motie de Tweede Kamer om te voorkomen dat de energietransitie energiearmoede in Nederland doet toenemen. Bescherm huishoudens die niet zelf kunnen verduurzamen Het is raadzaam om op korte termijn beleidsmaatregelen te […]
Lees meer
Over rechtvaardigheid in het klimaatbeleid Het WRR-rapport ‘Rechtvaardigheid in klimaatbeleid: Over de verdeling van klimaatkosten’ speelt vaak een prominente rol in beleid rond klimaatrechtvaardigheid. In het nationale Klimaatplan is het werken met de verdelende rechtvaardigheidsprincipes uit het WRR-rapport een feit. Daarnaast wijst onderzoek uit dat rechtvaardigheid een essentiële pijler is voor maatschappelijk draagvlak in klimaatbeleid. […]
Lees meer
Uit de monitor blijkt dat er flinke stappen zijn gezet: veel woningen zijn verbeterd met kleine ingrepen, huishoudens weten steeds beter hoe ze hun energie-uitgaven beheersbaar kunnen houden en er zijn ambitieuze plannen en afspraken voor woningrenovaties. De plannen voor de langere termijn blijven nog onduidelijk. Ook de warmtetransitie speelt hier in een belangrijke rol, […]
Lees meer
Over de kwalitatieve monitor energiearmoede Binnen het Landelijk onderzoeksprogramma energiearmoede worden energiearmoede, de impact daarvan en het beleid in de praktijk in kaart gebracht. Naast kwantitatieve cijfers over energiearmoede wordt er in de kwalitatieve monitor dieper gekeken naar wat energiearmoede doet met huishoudens. Afhankelijkheid van overheidssteun De bewoners willen zelfredzaam zijn, maar voelen zich afhankelijk. […]
Lees meer
Inzicht in de energierekening De gemeenten geven aan dat ze in de afgelopen twee jaar met de inzet van SPUK-middelen bij een groot aantal huizen (iets) hebben verbeterd met kleine energiebesparende maatregelen. Ook weten steeds meer huishoudens welke factoren hun energierekening beïnvloeden en hoe zij zelf energie kunnen besparen. Door het gemeentelijk beleid is het […]
Lees meer
Gemeenten geven ook aan dat er behoefte is aan nationaal beleid voor de langere termijn (zie Energiearmoedebeleid bij gemeenten: vooruitgang, variatie en (de noodzaak voor) visie). Adviezen en verplichtingen vanuit Europa De Europese Unie geeft in meerdere beleidsstukken prioriteit aan de aanpak van energiearmoede in de slechtst presterende gebouwen. Een van de belangrijkste punten die […]
Lees meer
165 beleidsmedewerkers uit 136 gemeenten hebben deelgenomen aan deze derde enquête van TNO naar de aanpak van energiearmoede. Uit de tweede editie van dit onderzoek bleek dat er veel kortetermijnacties waren uitgezet, maar dat de stap maar de langere termijn lastig te zetten is. Gemeenten misten nationale regie bij de uitvoer van energiearmoedebeleid. Helaas blijken […]
Lees meer
Over de kwalitatieve monitor energiearmoede Binnen het Landelijk onderzoeksprogramma energiearmoede worden energiearmoede, de impact daarvan en het beleid in de praktijk in kaart gebracht. Naast kwantitatieve cijfers over energiearmoede wordt er in de kwalitatieve monitor dieper gekeken naar wat energiearmoede doet met huishoudens. Vicieuze cirkels Bij energiearme huishoudens zijn de problemen met het betalen van […]
Lees meer
Steunmaatregelen energiearmoede Er zijn acht verschillende steunmaatregelen energiearmoede onderzocht, onderverdeeld in drie clusters: De effecten van de steunmaatregelen energiearmoede zijn getoetst aan de volgende energiearmoede gerelateerde aspecten: Fixers en energiecoaches, renovaties en witgoedregelingen De fixers/energiecoaches, renovaties en witgoedregelingen hebben meerdere positieve effecten op aan energiearmoede gerelateerde aspecten. Het specifieke effect en de grootte van het […]
Lees meer
Energiearmoedebeleid: van de korte naar de middellange termijn TNO heeft deze tweede enquête gehouden onder 133 beleidsmedewerkers in 105 gemeenten. Uit de vorige editie van dit onderzoek bleek dat het energiearmoedebeleid in een stroomversnelling zit. Echter zijn enkele knelpunten die toen als urgent werden aangemerkt, nog niet opgelost. Uit deze tweede enquête blijkt dat gemeenten […]
Lees meer
Het wonen in energiearmoede heeft verschillende nadelige gevolgen Energiearmoede is niet hetzelfde als algemene armoede. Er zijn huishoudens die niet onder de armoedegrens leven en in financiële moeilijkheden komen specifiek vanwege hun energierekening, en er zijn huishoudens met een laag inkomen die geen moeite hebben om hun energierekening te betalen. Er zijn een aantal kenmerken […]
Lees meer
Enkele belangrijke inzichten over het energiearmoedebeleid uit de enquête: Ondersteuning Rijk energiearmoedebeleid Voor een aantal knelpunten geven de respondenten aan dat ondersteuning vanuit het Rijk al op korte termijn kan bijdragen aan een verhoging van de implementatiesnelheid: Voor de middellange termijn is vooral behoefte aan richting vanuit het Rijk. Veel gemeenten richten zich vooral op […]
Lees meer
Maatschappelijke acceptatie speelt een cruciale rol als zonneparken in openbaar gebied worden geplaatst. Als een bewoner het gevoel heeft dat de omgeving onwenselijk verandert, kan dit zorgen voor gedrag waarbij hechting met de plaats een rol speelt. Dit gedrag is gericht op het behoud van een omgeving. In deze casestudie is onderzocht welke rol deze […]
Lees meer
Het belang van een rechtvaardige energietransitie en de uitfasering van energiearmoede wordt breed onderkend in Limburg, en is door stijgende gasprijzen urgenter dan ooit. Huidige situatie Naar schatting zijn er 35.718 Limburgse huishoudens (6,7% van het totaal) die problemen hebben met betaalbaarheid van energie en/of in een slechte kwaliteit woning wonen. Deze cijfers zijn gebaseerd […]
Lees meer
Klimaat en energietransitie De ‘zorgen over het klimaat’ en ‘houding ten opzichte van de energietransitie’ blijken van invloed op de houding ten opzichte van het windpark: hoe meer men zich zorgen maakt over het klimaat en hoe positiever men staat tegenover de energietransitie, hoe positiever men tegenover de komst van een windpark staat. Dit effect […]
Lees meer
Dit is de eerste grootschalige en meerjarige provinciale aanpak voor energiearmoede, die volgde uit onderzoek van TNO naar energiearmoede. De sessies die in dit rapport worden beschreven, sluiten aan op behoeften van gemeenten aan kennisuitwisseling en goede voorbeelden voor de aanpak van energiearmoede. Samenwerking en actie energietransitie Zuid-Holland De bijeenkomsten van de Community of Practice […]
Lees meer