Hotspots en beleidsadviezen voor verduurzaming horecapanden

Duurzaamheid wel belangrijk, maar pand heeft geen prioriteit

Duurzaamheid staat bij mkb-horecaondernemers wel op de agenda, maar de focus ligt op materiaalgebruik en op procesgebonden energieverbruik zoals koken. Het gebouwgebonden energieverbruik krijgt veel minder aandacht omdat ondernemers inschatten dat het grootste deel van hun energieverbruik in bedrijfsprocessen zit.

Acht hotspots in verduurzamingsproces

In het verduurzamingsproces van horecapanden met een laag energielabel spelen acht knelpunten – zogenoemde hotspots – een rol. Dit zijn momenten waarop drijfveren en barrières samenkomen en het proces stagneert of juist kansen biedt.

1. Perceptie van kosten en toegevoegde waarde
   De bereidheid tot verduurzaming hangt sterk samen met de inschatting van investeringskosten en baten. Omdat MKB-ondernemers het energieverbruik vooral in processen zien zitten, schatten ze in dat de investeringskosten voor gebouwgebonden maatregelen te hoog zijn en de baten te laag. Ondernemers zijn wel bereid te investeren als dit het werkcomfort verbetert (voor het behoud van werknemers) of wanneer de terugverdientijd binnen vijf jaar valt.
2. Ontbrekend handelingsperspectief
   Vaak ontbreekt het handelingsperspectief voor verduurzaming. Bijvoorbeeld omdat veel ondernemers simpelweg niet weten wat hun verduurzamingsmogelijkheden zijn, of omdat de financiële slagkracht ontbreekt door lage winstmarges. Bij franchises ligt de verantwoordelijkheid voor verduurzaming bij het hogere management en hebben lokale managers geen invloed. Ook beperkt monumentale status soms de mogelijkheden.
3. Relatie tussen verhuurder en huurder
   De afhankelijkheid tussen verhuurder en huurder vormt een groot obstakel. Bij casco-verhuur is de verhuurder verantwoordelijk voor de kale constructie, waar sommige verbeteringen aan de schil onder vallen. De huurder is verantwoordelijk voor inpandige maatregelen. Ondernemers komen soms moeilijk in contact met hun verhuurder en ervaren deze als passief.
4. Tevredenheid over het pand
   De meeste geïnterviewde ondernemers voelen geen noodzaak om te verduurzamen omdat ze tevreden zijn met hun pand of recent nog hebben geïnvesteerd. Ook speelt esthetiek een rol: verduurzamingsmaatregelen mogen deze niet aantasten. Alleen bij een zeer oncomfortabel of onveilig binnenklimaat ontstaat urgentie.
5. Dagelijkse werkzaamheden
   Drukte zorgt ervoor dat ondernemers niet toekomen aan verduurzaming. Personeelstekorten en tijdgebrek maken dat andere zaken voorrang krijgen.
6. Perceptie van beleid
   Negatieve ervaringen en gebeurtenissen verlagen het vertrouwen in de overheid en tegenstrijdige regels en scepsis over de effectiviteit van beleid verminderen de wil om te verduurzamen. Sommige ondernemers geven aan pas te investeren als maatregelen verplicht worden gesteld. Subsidies worden als stimulerend gezien.
7. Praktische consequenties
   De verwachte gevolgen van verduurzamingsmaatregelen werken beperkend. Het verwachte ‘gedoe’ en de ‘puinhoop’ schrikken af. Ook de financiële gevolgen van sluiting tijdens werkzaamheden spelen een rol, evenals mogelijke tegenstand van omwonenden door geluidsoverlast.
8. Manieren van oriënteren
   Ondernemers hebben vaak weinig informatie opgezocht over verduurzaming. Ze weten niet goed waar te beginnen en hoe informatie te vinden. Energieadvies kan stimulerend werken, maar vormt soms een mismatch met de financiële situatie van een ondernemer.

Beleid kan verduurzaming van horecapanden ondersteunen

Verschillende beleidsmaatregelen kunnen de verduurzaming van horecapanden versnellen:

Duurzaamheidsbepalingen verankeren in huurcontracten

ROZ-modelcontracten worden veel gebruikt. Uit gesprekken met makelaars blijkt dat duurzaamheidsbepalingen soms worden geschrapt uit de huurcontracten. Uit gesprekken met de huurders blijkt dat de afspraken onduidelijk zijn. Gemeenten kunnen bij vergunningverlening voor nieuwe ondernemingen controleren of deze bepalingen in het contract staan.

Duidelijk en transparant beleid ontwikkelen

Veel ondernemers geven aan wel te verduurzamen als dit verplicht wordt gesteld. Er is begrip voor verplichtingen zoals de aanwijsbevoegdheid, mits het beleid voor iedereen geldt zodat de concurrentiepositie gelijk blijft. Duidelijkheid over welke maatregelen genomen kunnen worden en zekerheid en eerlijkheid in beleid helpen daarnaast ook de scepsis weg te nemen bij ondernemers.

Effectiever ondernemers bereiken

Beter in kaart brengen waar panden met label E, F en G zich bevinden en of het huurpanden betreft, helpt om gericht te communiceren. Sleutelpartijen zoals accountants en monteurs kunnen een rol spelen bij het initiëren van verduurzaming.

Perspectief bieden op korte en lange termijn

Voor veel ondernemers is terugverdienen van een investering een belangrijke voorwaarde. Inspelen op logische momenten – zoals vervanging van verwarmings- of koelinstallaties – biedt kansen. Op die momenten kan voor ondernemers inzichtelijk worden gemaakt welke investeringen mogelijk zijn en wat de terugverdientijd wordt. Goede voorbeelden van succesvolle renovaties en een duidelijk overzicht van de ‘klantreis’ die ondernemers doorlopen helpen hierbij.