Er zijn vier mogelijke vormen van steunmaatregelen onderzocht. Daarbij is expliciet rekening gehouden met het Europese emissiehandelssysteem (EU-ETS), zoals het nu is vormgegeven.
- productiesubsidie
- lagere energiebelastingen
- lagere elektriciteitskosten
- subsidies voor CO₂-reductietechnologieën
De meeste vormen van steun blijken de positie van bedrijven te versterken, maar verhogen de uitstoot in Nederland en Europa, ondanks het Europese emissiehandelssysteem (EU-ETS). Directe steun voor CO2-reductietechnologiëen verlaagt wel de CO₂-uitstoot, maar helpt bedrijven minder in de concurrentiestrijd. Doordat schonere Europese productie vervuilendere productie elders kan vervangen, kan de wereldwijde uitstoot in sommige gevallen dalen.
Concurrentiepositie
Maatregelen die de productiekosten direct verlagen, zoals een productiesubsidie, lagere elektriciteitskosten of lagere energiekosten, zorgen ervoor dat de concurrentiepositie van bedrijven verbetert, waardoor ze meer gaan produceren. Subsidies voor schone technologieën (zoals de SDE++) zorgen nauwelijks voor een verbeterde concurrentiepositie.
CO2-uitstoot
Als het gaat om de CO2-uitstoot speelt het huidige Europese emissiehandelssysteem (EU-ETS) een opvallende rol. Een subsidie voor schone technologieën verlaagt de uitstoot, doordat er via de zogeheten marktstabiliteitsreserve (MSR) rechten uit de markt worden gehaald. De andere steunmaatregelen, die gericht zijn op kostenverlaging van de industrie, hebben het omgekeerde effect: ze verhogen de uitstoot en de vraag naar emissierechten. Dit effect is het duidelijkst aanwezig bij een verlaging van energiekosten, omdat dan ook de prijs voor fossiele brandstoffen daalt. Bij een verlaging van de elektriciteitskosten wordt de industriële productie schoner, maar neemt de uitstoot voor elektriciteitsproductie toe, wat per saldo leidt tot meer vraag naar emissierechten en daarmee meer CO2-uitstoot. De toename van emissierechten is het minst bij een algemene verlaging van de productiekosten. Tegelijkertijd kan de wereldwijde uitstoot wel dalen, omdat relatief schone Europese productie vervuilendere productie buiten Europa vervangt.
Implementatie
Daarnaast is gekeken naar de implementatiemogelijkheden van de verschillende steunmaatregelen. Want hoewel productiesubsidie potentieel de beste resultaten oplevert, is het door de Europese staatssteunregels lastig te implementeren. Het verlagen van elektriciteitskosten is een alternatief dat beter uitvoerbaar is. Als aanvullend daarop subsidies voor schone technologieën beschikbaar worden gesteld, helpt dit om de concurrentiepositie te verbeteren én de klimaatdoelen te halen.
