TNO
Publicaties van TNO
Utiliteitsbouw in VvE’s
Cijfers utiliteitsbouw binnen VvE Er zijn in Nederland 67 duizend gebouwen met (deels) utiliteitsbouwfuncties waar een VvE bij betrokken is. Hieronder vallen 49 duizend gebouwen met deels ook woningen, 10 duizend gebouwen met industriefunctie, 1,6 duizend met maatschappelijke functies en 6 duizend met commerciële functies. Het gaat hierbij onder andere over appartementencomplexen met voorzieningen op […]
Lees meer
Hotspots en beleidsadviezen voor verduurzaming horecapanden
Duurzaamheid wel belangrijk, maar pand heeft geen prioriteit Duurzaamheid staat bij mkb-horecaondernemers wel op de agenda, maar de focus ligt op materiaalgebruik en op procesgebonden energieverbruik zoals koken. Het gebouwgebonden energieverbruik krijgt veel minder aandacht omdat ondernemers inschatten dat het grootste deel van hun energieverbruik in bedrijfsprocessen zit. Acht hotspots in verduurzamingsproces In het verduurzamingsproces […]
Lees meer
De invloed van overheidsbeleid op energiearmoede
Drie categorieën beleidsmaatregelen doorgerekend Een nieuwe doorrekening brengt voor het eerst kwantitatief in kaart hoe verschillende beleidsstrategieën tot 2050 uitpakken voor energiearme huishoudens. Het gaat om drie hoofdcategorieën van beleidsmaatregelen: het compenseren van energierekeningen, het verduurzamen van woningen en het verbeteren van de betaalbaarheid van energie. Compensatie werkt direct, verduurzaming structureel Compenserende maatregelen leveren het […]
Lees meer
Zet ook de knop om
De grootste verbruikers zijn het laden van elektrische auto’s en warmtepompen Duidelijk is dat het laden van elektrische auto’s en warmtepompen de grootste elektriciteitsverbruikers zijn. Het verbruik is sterk afhankelijk van het dagelijks gebruik van de auto. Het elektriciteitsverbruik wordt geschat op 5,2 – 6,9 kWh voor mensen die niet zoveel rijden tot 8,5 – […]
Lees meer
Drie jaar energiearmoedebeleid: wat hebben gemeenten geleerd?
Editie 1 (11/2022): Energiearmoede in stroomversnelling Energiearmoedebeleid in een stroomversnelling “Als u naar uw huidige situatie en het komende halfjaar kijkt, wat zijn dan de belangrijkste knelpunten die u belemmeren in het effectief uitvoeren van de aanpak van energiearmoede?”. Editie 2 (05/2023): Korte en middellange termijn Gemeenten: ‘Behoefte aan nationale regie bij armoedebeleid’ “Als u […]
Lees meer
Verduurzaming beschermt Nederland tegen fossiele prijsschokken
Effect prijsschok 80% lager bij volledige verduurzaming Een prijsschok van 70% voor fossiele energie – olie, kolen en aardgas -, vergelijkbaar met die van de energiecrisis in 2022, heeft een sterk verminderde impact wanneer het Nederlandse energiesysteem wordt verduurzaamd met bijvoorbeeld windturbines en zonnepanelen en het fossiele energieverbruik sterk wordt teruggedongen. Bij klimaatneutraliteit in 2050 […]
Lees meer
Verkenning energiebesparing energiefixers
Radiatorfolie, LED-lampen en tochtstrippen worden elk in 60-70% van de woningen toegepast Met een vragenlijst onder energiefixers is uitgevraagd welke maatregelen ze nemen. Onderstaande tabel toont de genomen maatregelen en hoe vaak deze worden genomen per woning. De energiebesparing per maatregel hangt sterk af van de specifieke situatie: type woning, type warmte-installatie, type warmteafgiftesysteem, gedrag van […]
Lees meer
Urgentie benadrukken vergroot draagvlak voor klimaatbeleid
Urgentie in klimaatcommunicatie werkt In klimaatcommunicatie wordt steeds vaker voorzichtig omgesprongen met het benoemen van de ernst en gevolgen van klimaatverandering. De zorg is dat dit soort ‘doemcommunicatie’ mensen afschrikt en tot gevoelens van machteloosheid leidt. Nieuwe inzichten op basis van de reacties van ruim 2.000 Nederlanders op drie maatregelen – betalen naar (auto)gebruik, vleesbelasting […]
Lees meer
Energiehulpen bewezen effectief, maar vraag om structurele steun
Kostenbesparing op zowel energie als zorg In optimale omstandigheden kan energiehulp een besparing opleveren van 12,8% op de energierekening – ongeveer 215 euro per jaar. Daarnaast dalen farmaciekosten van huishoudens in energiearmoede gemiddeld met 72 euro (18%) per jaar na bezoek van een energiehulp. Vooral mensen met astma- en reumamedicatie profiteren, waarschijnlijk door een verbeterd […]
Lees meer
Warmteprofielengenerator
De Warmteprofielengenerator is een online tool om warmtevraagprofielen te berekenen voor buurten en individuele gebouwen in Nederland. Deze gevalideerde tool biedt ondersteuning bij de energietransitie, vooral in het kader van aardgasvrije wijken (zie ook deze PowerPoint). Er is gebruik gemaakt van slimme meter-data om de gegenereerde profielen te toetsen op nauwkeurigheid en betrouwbaarheid. Wat doet […]
Lees meer
Kinderen in energiearmoede
1 op de 12 kinderen in energiearmoede In 2023 leefden ongeveer 262.000 kinderen in energiearmoede in Nederland – ongeveer 1 op de 12 kinderen. Voor 2024 wordt een stijging verwacht naar circa 293.000 kinderen. Huishoudens met kinderen in energiearmoede besteden gemiddeld 6,6% van hun inkomen aan energie, met uitschieters tot 13%. Ter vergelijking: gezinnen die […]
Lees meer
Koeling bij utiliteitsgebouwen
Kantoren koplopers, onderwijs volgt Ruim 60% van de Nederlandse utiliteitsgebouwen past momenteel koeling toe. Kantoren voeren de lijst aan met ongeveer 80% gekoelde gebouwen, gevolgd door onderwijsinstellingen met rond de 50%. Ook blijkt dat grotere gebouwen met een oppervlakte van meer dan 250 vierkante meter veel vaker koeling hebben dan kleinere panden. Het aandeel gekoelde […]
Lees meer
Flexibiliteit op bedrijventerreinen
Scope van de verkenning De studie kijkt naar alle bedrijventerreinen in Nederland (exclusief de grote industrieclusters 1 t/m 5). Aan energie-assets zijn de volgende categorieën meegenomen voor het opstellen van de prognoses: elektrische logistiek (bestelwagens, bakwagens, trekker-opleggers), industriële warmte (warmtepompen, E-boilers, E-drogers), vriescellen, gebouwgebonden warmtepompen en PV op dak. Het referentiejaar van deze studie is […]
Lees meer
CBS-cijfers laten zien: woningrenovaties verbeteren energiearmoede én gezondheid
Woningrenovaties naar aardgasvrij met warmtepomp leveren de grootste energiebesparing Aan de hand van CBS-data zijn 3 verschillende renovatietypen met elkaar vergeleken: De cijfers spreken voor zich: na een renovatie naar aardgasvrij met warmtepomp daalt het gasverbruik met 1696 m³ per jaar, tegenover 235 m³ bij een reguliere renovatie. Hoewel het elektriciteitsverbruik stijgt door de elektrificatie […]
Lees meer
Impact van nieuwe kerncentrales op de kosten van het energiesysteem
Scenariostudies Met energiescenario’s worden mogelijke ontwikkelingen van een energiesysteem in kaart gebracht en de effecten daarvan bepaald. De uitkomsten zijn gevoelig voor aannames. In deze studie zijn verschillende situaties doorgerekend zoals variaties in investeringskosten voor verschillende technieken, productiepotentieel, bouwtijd en ontwikkelingen in het buitenland. Er wordt verondersteld dat de eerste twee kerncentrales in 2040 in […]
Lees meer
Integratie kernenergie in het energiesysteem
De rol van kernenergie bij elektrificatie De elektrificatie van mobiliteit en de verwarming in de industrie en de gebouwde omgeving, samen met de inzet van elektrolysers voor waterstofproductie, zorgen voor een groeiende vraag naar elektriciteit. Zonder nieuwe kerncentrales is het toekomstige Nederlandse energiesysteem sterk afhankelijk van wind- en zonne-energie, waaraan zowel ruimtelijk als maatschappelijk grenzen […]
Lees meer
De potentiële rol van energiegemeenschappen in het energiesysteem
Participatie en duurzaamheid Een energiegemeenschap is een organisatie waarin burgers gezamenlijk energieactiviteiten ontwikkelen, gericht op duurzaamheid en economische of sociale voordelen voor leden en hun lokale omgeving. Energiegemeenschappen dragen met hun huidige activiteiten het sterkst bij aan participatie en duurzaamheid. Ze geven burgers zeggenschap over hernieuwbare energieontwikkeling, collectieve warmte-oplossingen en kostenverdeling, en daarmee invloed op […]
Lees meer
Energiearmoede in Noord-Holland en Noord-Brabant
Deze analyses sluiten aan op het rapport Energiearmoede in Nederland 2019-2024. Voor dit onderzoek is specifieker ingezoomd op de situaties in de provincies Noord-Brabant en Noord-Holland. Voor de provincie Noord-Brabant is daarnaast de energiearmoedekloof onderzocht voor verschillende RES-regio’s en gemeenten. De cijfers zijn ook letterlijk in kaart gebracht via Energiearmoede in Nederland in kaart. Deze […]
Lees meer
Verdelende rechtvaardigheid: van principes naar klimaatbeleid
Principes van verdelende rechtvaardigheid In het Klimaatplan is vastgelegd dat het Rijk rechtvaardigheid invult aan de hand van de volgende vier verdelingsprincipes: TNO heeft geanalyseerd of de principes ‘bijdrage en ondersteuning naar draagkracht’ en ‘de vervuiler betaalt’ terugkomen in de beleidsmaatregelen. Daarvoor zijn 34 concept-maatregelen uit het Klimaatfonds 2026 en 5 normerende en beprijzende concept-maatregelen […]
Lees meer
Kosten hernieuwbare energie verrassend vergelijkbaar voor Nederlandse en Saoedi-Arabische industrie
Kosten energietransitie voor industrie Bij zowel de productie van chloor en die van syncrude, waarbij huishoudelijk afval wordt omgezet in synthetische ruwe olie, variëren de kosten van duurzame energie aanzienlijk. De chloor productieketen is flexibel en vraagt alleen om elektriciteit, terwijl de productieketen van syncrude onder basislast werkt en naast elektriciteit vooral waterstof gebruikt. 2024: […]
Lees meer