Slimme apparaten, verschillende doelen
Huishoudens kunnen hun flexibele apparaten op verschillende manieren (laten) aansturen. Eerder onderzoek in het project GO-e liet zien dat veel huishoudens hiertoe bereid zijn en dat financiële prikkels een belangrijke motivatie vormen. Zo is het mogelijk om te optimaliseren voor:
- de laagste energierekening;
- maximale benutting van eigen zonnestroom (zelfconsumptie);
- een netvriendelijk profiel met zo laag mogelijke piekbelasting van het net.
Verschillende marktpartijen zoals energieleveranciers en leveranciers van apparaten zoals batterijen en laadpalen bieden diensten aan om de apparaten slim aan te sturen. Ook kan een huishouden dat zelf doen met een Home Energy Management System (HEMS).
Met de huidige energiekosten en nettarieven blijken de optimalisatiedoelen aanzienlijke gevolgen te hebben voor zowel het huishouden als het elektriciteitsnet.
Goedkoopste optie niet altijd het beste voor het net
Uit simulaties blijkt dat kostenoptimalisatie leidt tot de laagste energierekening. Tegelijkertijd veroorzaakt deze strategie vaak de hoogste vermogenspieken op het elektriciteitsnet. Flexibele apparaten reageren immers allemaal op dezelfde prijsprikkels, bijvoorbeeld door te laden of te verwarmen tijdens uren met lage elektriciteitsprijzen. Wanneer veel huishoudens dit gelijktijdig doen, kan dit juist tot nieuwe pieken op de lokale elektriciteitsnetten leiden. Dit is een belangrijk aandachtspunt nu zowel dynamische energiecontracten als flexibele apparaten steeds populairder worden.
Groot potentieel voor congestievermindering
De studie laat ook zien dat huishoudens hun netimpact sterk kunnen verminderen wanneer gestuurd wordt op piekreductie. Vooral de aansturing van het laden van elektrische voertuigen, warmtepompen en batterijen en biedt hiervoor mogelijkheden. In de onderzochte scenario’s konden piekvermogens met meer dan 70% worden verlaagd ten opzichte van kostenoptimalisatie. Daarmee bevestigt het onderzoek dat huishoudelijke flexibiliteit een belangrijke bijdrage kan leveren aan het verminderen van netcongestie .
Nieuwe tariefstructuren cruciaal
Een belangrijke conclusie is dat huishoudens momenteel nauwelijks financiële prikkels hebben om een netvriendelijke strategie te kiezen. De huidige markt beloont vooral kostenoptimalisatie. Om het flexibiliteitspotentieel van huishoudens ook in te zetten voor maatschappelijke doelen, zijn aanvullende gerichte financiële prikkels nodig.
Van belang daarbij zijn de nettarieven, zoals de momenteel onderzochte tijdsafhankelijke nettarieven waarvan het plan is deze in 2029 in te voeren. Wanneer de hoogte van deze tarieven goed wordt gekozen in verhouding tot de dynamische energieprijzen zullen huishoudens die optimaliseren op de energierekening automatisch ook rekening houden met de belasting van het elektriciteitsnet.
Ondersteuning voor toekomstig beleid
Het ontwikkelde analyseraamwerk biedt beleidsmakers, netbeheerders en marktpartijen een instrument om de effecten van tariefstructuren en flexibiliteitsbeleid vooraf door te rekenen. Daarmee kunnen toekomstige maatregelen beter worden afgestemd op zowel individuele als maatschappelijke doelen.
