Windenergie

Windenergie belangrijke pijler in energietransitie

Windenergie heeft het potentieel om de grootste bijdrage aan een hernieuwbare energievoorziening te leveren.

De Europese Commissie pleit voor een klimaatneutrale economie in 2050. Dat betekent dat ook het energiesysteem CO2-vrij zal moeten worden. Van alle technologieën voor hernieuwbare energie zal windenergie naar verwachting de grootste bijdrage leveren aan deze doelstelling. Het is overvloedig en wijd verspreid beschikbaar en schoon en is daarmee een belangrijke pijler van de energietransitie.

In Nederland zal het opgesteld vermogen nog flink verder groeien, vooral op zee.

Als bijdrage aan de hierboven genoemde doelen heeft de Nederlandse overheid in het Energieakkoord voor 2023 een doel gesteld van 4,45 GW aan geïnstalleerd windvermogen op zee. Het Klimaatakkoord noemt een ambitie  voor een totale geïnstalleerde windenergiecapaciteit op zee van 11,5 GW in 2030, en stelt dat dit in 2050 tot 60 GW zou kunnen doorgroeien. Gezien het feit dat de huidige geïnstalleerde capaciteit ongeveer 1 GW is, zal wind op zee de komende decennia een enorme groei doormaken. 

Bij wind op land wordt er ook nog groei voorzien, maar in mindere mate. De Nederlandse overheid heeft in het Energieakkoord een doel voor 2020 gesteld van 6 GW windenergie op land, wat een aanzienlijke bijdrage zou zijn aan de EU-doelstelling voor Nederland van 14% hernieuwbaar energiegebruik van het totale energieverbruik in 2020. De Monitor wind op land 2018 laat echter zien dat het doel waarschijnlijk niet op tijd gehaald zal worden. In 2030 zouden wind op land en grootschalige zonne-energie samen jaarlijks 35TWh moeten opleveren, wat een windenergie-equivalent heeft van een opgesteld vermogen van ongeveer 14 GW (als het doel geheel met windenergie zou worden ingevuld). 

Figuur 1: Ontwikkeling windenergie op zee in Nederland. Bron: RVO/EKZ
Op zee heeft windenergie het subsidie​​vrije stadium bereikt.

De snel dalende prijzen voor windenergie, zowel op land als op zee, hebben het in veel landen de laatste jaren tot de goedkoopste optie gemaakt voor nieuwe opwekkingscapaciteit voor stroom. Over de hele wereld wordt windenergie snel een volwassen en economisch aantrekkelijke technologie. De kosten van windenergie op land concurreren al in een aantal landen met andere elektriciteitsopwekkingstechnieken en voor wind op zee zijn in Duitsland en Nederland subsidievrije projecten toegekend.

De kostendaling is het gevolg van voortdurende innovatie.

Een belangrijke drijvende kracht voor het toenemende concurrentievermogen van windenergie is de voortdurende innovatie van het ontwerp en de werking van windturbines. Dit uit zich in de toename van de gemiddelde capaciteit van turbines, naafhoogten en bladlengtes. Deze trends zorgen samen voor een verlaging van de kosten van elektriciteit uit windenergie. Bovendien heeft beter beleid een belangrijke rol gespeeld bij het verlagen van de kosten van windenergie. Zo heeft de introductie van aanbestedingen in verschillende landen, zoals Denemarken, Duitsland en Nederland, bijgedragen aan het verlagen van de biedingsprijzen voor windvermogenscapaciteit voor zowel wind op land als wind op zee. Ter illustratie: inschrijvingen in Nederland in 2017 trokken “nul-subsidie”-biedingen aan voor projecten op zee die in 2022 in bedrijf zouden komen. Natuurlijk spelen aantrekkelijke financiële voorwaarden en het feit dat deze recente projecten dicht bij de kust gelegen zijn met een reeds betaalde netwerkaansluiting hierbij een belangrijke rol. Bij de ontwikkeling van wind op zee is dit iets om op te letten bij toekomstige windparken verder van de kust. 

Hoewel de kosten van windenergie in de afgelopen 10 jaar drastisch zijn gedaald, zal de concurrentie met conventionele stroom waarschijnlijk nog enkele jaren voortduren, al was het maar om perioden met weinig wind te overbruggen. 

Figuur 2: Gemiddelde totale kosten per MWh  elektriciteit, exclusief netwerkkosten. Bron: TNO
Er ligt wel een opgave voor het integreren van windenergie in het energiesysteem, in de natuurlijke omgeving en voor acceptatie door de samenleving.

Het vergroten van het aandeel hernieuwbare energie uit windenergie is een hele opgave voor het energiesysteem, de natuur en de samenleving. De groeiende hoeveelheid elektriciteit uit wind vereist dat de technologische ontwikkelingen gepaard gaan met goed doordachte voorschriften voor netbeheer en exploitatie, maar ook met een verbeterde sturing aan de vraagkant, nieuwe opslagtechnieken en een hogere capaciteit van transmissie- en distributiesystemen. Er is een toenemende belangstelling voor het produceren van waterstof met elektriciteit uit windenergie als een manier om de variabiliteit van windenergie op te helpen vangen, om de benodigde vergroting van de capaciteit van het net te verminderen en om extra kansen voor het benutten van grote hoeveelheden windenergie te creëren.

Installaties in zee concurreren met andere toepassingen.

Met de groei van windenergie op zee kan de concurrentie met andere vormen van gebruik op zee, zoals visserij en scheepvaart, als een probleem worden ervaren, aangezien het waarschijnlijk is dat grote delen van de Noordzee in 2050 door windmolenclusters zullen worden bezet. Aan de andere kant zullen de verschillende installaties in zee samen met de beperkte mogelijkheden voor visserij in windparken tot een grotere mariene biodiversiteit kunnen leiden. De huidige zeebodem van de Noordzee is te vergelijken met een woestijnachtig oppervlak waar nauwelijks zeeleven te vinden is.

Het betrekken van omwonenden is cruciaal voor de acceptatie van wind op land.

Met name op land hebben windparken effect op de opinie in de samenleving over windenergie en als gevolg daarvan op de waarde van vastgoed. Acceptatieproblemen vormen vaak een barrière voor het ontwikkelen van nieuwe windparken. Hoewel windparken weinig impact hebben op het milieu in vergelijking met conventionele energiecentrales, zijn er zorgen over het geluid dat wordt geproduceerd door de turbinebladen en over de visuele impact op het landschap. Dit vraagt ​​om het tijdig betrekken van burgers bij de verdere ontwikkeling van wind, met name op land. Een positief maatschappelijk effect is dat de sterke groei van windenergie ook banen zal creëren.

Website by Webroots