Zonne-energie

Zonne-energie kan een grote bijdrage leveren aan de energietransitie

Zonne-energie wordt in Nederland vooral gebruikt om elektriciteit te produceren (PV) en daarnaast voor warmteproductie.

Er zijn verschillende manieren om de energie van de zon om te zetten in een energiedrager zoals elektriciteit of warmte. Verreweg het meest gebruikt is fotovoltaïsche (PV) omzetting van zonlicht naar elektriciteit. PV-panelen liggen op veel Nederlandse daken. Sinds een aantal jaar worden in Nederland ook steeds meer grootschalige PV-projecten op land en water gerealiseerd. Een andere manier om grootschalig elektriciteit uit zonlicht te maken is met concentrated solar power (CSP), maar dat wordt in Nederland niet toegepast omdat het vanwege de benodigde, maar in Nederland te weinig voorkomende intensieve directe zonne-instraling commercieel niet interessant is. Warmte kan op kleine schaal uit zonlicht worden opgewekt met zonneboilers op daken en op grotere schaal met  zon-thermische collectorvelden. Zonnewarmte levert in Nederland een beperkte bijdrage aan de warmtevraag: ongeveer 1100 TJ, wat minder dan 1% van de warmtevraag is. De meeste zonnewarmte wordt in Nederland opgewekt door zonneboilers op daken. In het buitenland, zoals in Denemarken, zijn meer grootschalige zonnewarmte-systemen (van 1 tot meer dan 100 MW) in gebruik die voeden aan warmtenetten, al dan niet in combinatie met seizoensopslag.

De kosten van PV-panelen en zonnestroom zijn snel gedaald en komen nu in de buurt van de kosten van grijze stroom.

In de afgelopen decennia zijn de kosten van PV-panelen zeer sterk gedaald. In 2008 kostte een PV-paneel ca. 4€ / Watt en in 2018 was dat rond de 0,25 € / Watt. Die kostendaling wordt voor een belangrijk deel verklaard door de gigantische opschaling van de productie van PV-panelen in Azië. Een andere factor is het sterk toegenomen rendement van PV-panelen: in 2010 werd ca. 14% van het zonlicht omgezet in elektriciteit, in 2017 was dat gestegen tot 19%. De kosten van de stroom die de panelen opwekken hangt af van de omstandigheden zoals de hoeveelheid zonuren en de oriëntatie t.o.v. de zon. In zeer zonnige gebieden elders in de wereld zijn de kosten rond de 0,02 € per kWh, in Nederland rond de 0,06 – 0,08 € per kWh. De kosten in Nederland komen in de buurt van de productiekosten van elektriciteit door kolen- of gascentrales, zeker als je het vergelijkt met de kosten die enkele jaren jaar geleden golden voor elektriciteit uit PV. Doordat de wereldwijde productiecapaciteit nog steeds toeneemt en doordat door innovatie de zonnepanelen beter en de productie goedkoper wordt, is de verwachting dat PV-panelen in kosten zullen blijven dalen tot een niveau van rond 0,03 € per kWh. Behalve geld, kost het ook energie om zonnepanelen te maken. De energieterugverdientijd voor panelen is nu 7 tot 12 maanden, afhankelijk van de omstandigheden. Zonnepanelen leveren over de levensduur 25 tot 35 keer zoveel energie als het kost om ze te maken.

Door de groei van zonne-energie wordt het steeds zichtbaarder in het landschap.

Nu zonne-energie zichtbaarder wordt in het landschap, ontstaat er discussie over de inpassing en over de participatie van bewoners. Ook de redenen voor consumenten om voor zonne-energie te kiezen en de invloed van regelingen zoals salderen daarop zijn een onderzoeksthema.

Zonne-energie is sterk gegroeid, levert nu al een significante bijdrage aan de energievoorziening en het is de verwachting dat die nog sterk verder gaat groeien.

De afgelopen jaren kende Nederland diverse stimuleringsmaatregelen voor zonne-energie. Aanschafsubsidies en vooral de salderingsregeling stimuleerden de aanschaf van zonne-energie door particulieren. De salderingsregeling loopt nog tot 2023. De SDE+-regeling is veel gebruikt om zonne-energieprojecten van enkele MW op grote bedrijfsdaken en op land te realiseren. Het geïnstalleerd vermogen aan zonnepanelen is dan ook sterk gegroeid: van 90 MW in 2010 tot 4400 MW in 2018 (data van CBS). Die panelen wekten in 2018 ruim 3 TWh aan elektriciteit op, ca. 3% van het Nederlandse elektriciteitsgebruik. Voor 2030 is in het Klimaatakkoord afgesproken dat de energievoorziening door grotere systemen (> 15 kW) voor zonne- en windenergie op land groeit naar 35 TWh, waarvan een groot deel zon-PV zal zijn.  Wereldwijd is zonne-energie ook sterk gegroeid: onlangs is de grens van 500 TWh elektriciteitsproductie uit zonne-energie overschreden (op een totale wereldwijde elektriciteitsproductie van 21.000 TWh).

Website by Webroots